Amstelkerk

Bijbelwerkplaats 2015-2016

‘Heb lief en doe dan wat je wilt’

Dit is een kernachtige uitspraak van de grote kerkvader Augustinus (AD 4e eeuw). Komend seizoen gaan pastor-diaken Brussee (een kenner van Augustinus) en ik samen in het kader van wat we tot nu toe steeds ‘de Bijbelwerkplaats’ noemden hier een cursus over geven. We volgen de teksten van de eerste brief van Johannes en van Augustinus. Om u alvast een indruk te geven waar het over gaat en uw interesse te wekken, geef ik in dit pastoraaltje enkele uitspraken en inzichten van en over Augustinus weer.

Wat bindt mensen aaneen en houdt hen bij elkaar en doet hen relaties met elkaar aangaan? Een vraag die voor iedere generatie weer opnieuw urgent is. Zeker voor ons in onze verregaand geïndividualiseerde samenleving waarin het ieder voor zich is en waarin het ‘God voor ons allen’ bijna alleen slechts binnen de kerkmuren klinkt! Voor Augustinus is dit zonder enige twijfel de naastenliefde zoals Christus die toonde en leerde. Voor hem is de liefde meer dan een gevoel of een aangename gewaarwording, maar het diepste wat van de mens gezegd kan worden. Slechts vanuit de liefde krijgt alles wat de mens denkt, voelt en doet, waarde. De liefde is als de zwaartekracht die de mens naar zijn eigenlijke plaats voortdrijft. Maar de mens streeft niet blindelings. Hij wordt als het ware uit zichzelf getrokken, uit de beslotenheid van die kleine wereld die ‘ik ‘heet. Niemand treedt uit zichzelf zonder moeite, niemand heeft dat zomaar bij zijn geboorte meegekregen. Dit moet geleerd worden en door oefening veroverd. Maar hoe? Volgens Augustinus is het duidelijk – en het zal moeilijk zijn hem daarin tegen te spreken- dat er iets of iemand moet zijn die van de mens eist uit zichzelf te treden en tevens in staat is hem daartoe te bewegen. Dit ‘iets’ is de vreugde van het goede, de vreugde die inherent is aan het goede, dat de mens trekt. Zo neemt de liefde, als beweging tot het goede, ons gevangen, want de liefde zelf is de beweging of het verloop van het leven.  Daarom staan de vreugde in het goede en zijn aantrekkingskracht aan de oorsprong van alle liefde.

De liefde is de kern van de boodschap van Jezus: ‘God is liefde’. De liefde was het kenmerkende van Jezus. Buiten de liefde was er geen enkele reden waarom de mens Jezus in deze wereld verschijnen zou. Het hoogtepunt van zijn leven vormde het kruis. Dat kon Hem niet beletten zijn weg van de liefde te gaan. Het kruis resumeert het hele bestaan en optreden van Jezus. Jezus heeft ons niets anders gegeven dan liefde voor de liefde.

Daarom bestaat er maar één zonde: misdoen tegen de liefde. Alle goed en kwaad hangt af van de liefde. Augustinus’ bekende uitspraak: ‘heb lief en doe dan wat je wilt’ vat zijn denken samen. Wie alles vanuit de liefde doet en die bewaart en draagt in zijn hart, kan niet anders dan het goede doen. Dan heeft de mens dus ook geen behoefte aan andere voorschriften in concrete omstandigheden. Liefde staat gericht op het geluk van de ander en veronderstelt het doorbreken van de hardnekkige gerichtheid op het eigen ik en de beslotenheid van dat ik. Wat een verademing in onze samenleving waarin op allerlei terreinen steeds meer protocollen en voorschriften, regels en procedures uitgevaardigd worden. Als vertrouwen en liefde als basis ontbreken, valt er niet tegenop te regelen….